Ervaringen met methodiek bij misstanden en problematiek in de jeugdzorg
09 maart 2022 
18 min. leestijd

Ervaringen met methodiek bij misstanden en problematiek in de jeugdzorg

Het lijkt erop dat er steeds meer jongeren in de jeugdzorg verkeerd worden geholpen. Dagelijks verschijnen er negatieve ervaringen met de (gesloten) jeugdzorg. Er is een methodiek die misstanden en problematiek in de jeugdzorg aanpakt. Maar hoe werkt de interventie en hoe pas je als professional de methode toe?

Het aantal problemen in de jeugdzorg lijkt groter te worden. Een oplossing is een methodiek die al door tientallen jeugdzorgwerkers wordt toegepast in hun werk. Ben je benieuwd welke interventie dat is?

We zien jongeren slenteren op straat, wat rondhangen met anderen, op hun kamer bezig met gamen en social media. Ouders vertellen vaak dat ze geen grip meer hebben op het kind. Ook (jeugd)hulpverleners, docenten en andere professionals lijken ten einde raad. Wat is een oplossing? 

In dit artikel krijg je uitleg, inclusief ervaringen met de methode die jeugdzorgwerkers toepassen.

problematiek jeugdzorg

Problematiek en misstanden in de jeugdzorg

Al jaren loopt de jeugdzorg tegen vaak dezelfde problemen aan. Ieder persoon, dus ook ieder kind, is anders en heeft te maken met ander soort hulpvragen. Toch wordt er vooral gestuurd op het gedrag van het kind door jeugdzorgprofessionals. Er kan meer bereikt worden door de persoon zelf centraal te zetten en niet het systeem of programma.

Eigenlijk is de lijst van problemen en misstanden eindeloos. Niet alleen jongeren in de jeugdzorg hebben problemen, maar ook de jeugdzorgwerkers. De meest voorkomende problemen onder jongeren zijn:

  • Desinteresse
  • Gewelddadigheid
  • Korte lontjes
  • Drugsgebruik
  • Paniekaanvallen

Veel jongeren willen liever niet praten over hun problemen. Ze geven sociaal-wenselijke antwoorden. De jeugdzorgwerker komt daardoor niet bij de kern van het werkelijke probleem. Jongeren durven, mogen, kunnen en willen in veel gevallen niet vertellen wat precies de oorzaak van dat gedrag is. Dat is privé.


Er kan meer bereikt worden door jongeren zelf centraal te zetten en niet het systeem of programma.


Toch proberen de professionals in de jeugdzorg manieren te vinden om jongeren aan het praten te krijgen. Maar zolang de onderliggende oorzaak van het probleem van het kind of jongere niet verteld wordt, blijft het probleem denkbeeldig in het hoofd aanwezig. Dat kan bijvoorbeeld een pesterij of een vervelende gebeurtenis waar liever niet over gepraat wordt.

ervaringen jeugdzorg

Hoe harder de begeleider ook werkt om de jongeren veiligheid te bieden, hoe minder makkelijk iemand zichzelf blootgeeft. Vooral als het 'probleemkind' weet dat alles wat hij zegt in het dossier komt te staan.


Veel jongeren willen liever niet praten over hun problemen. Ze geven sociaal-wenselijke antwoorden. De jeugdzorgwerker komt daardoor niet bij de kern van het werkelijke probleem.


Over het daadwerkelijke probleem wordt liever niet gesproken. Het is daarom steeds lastiger om omhoog te krijgen wat er nu precies speelt. Een moeilijke taak die veel energie en tijd kost.

Zoals eerder al werd aangegeven zijn er ook problemen voor de jeugdzorgwerkers zelf. Zij hebben vaak te maken met:

  • Hoge werkdruk
  • Vol hoofd of mentale overbelasting
  • Dossiervorming en (extra) administratieve taken
  • Gebrek aan competenties
  • Gebrek aan effectieve interventies

De ervaringen van jongeren en professionals laten zien dat een kortdurende, doelgerichte interventiemethode handig kan zijn. Niet alleen om misstanden en huidige problematiek in de jeugdzorg aan te pakken, maar om ook toekomstige problemen te voorkomen.

Wachtlijst in de jeugdzorg

Al jaren is er een wachtlijst in de jeugdzorg. Komt dat doordat er steeds meer jongeren in de jeugdzorg belanden of omdat er een tekort aan jeugdzorgwerkers is? De oorzaken van de wachtlijsten verschillen.


Mentale problemen hebben altijd een onderliggende oorzaak die ontstaat en ontwikkelt in het brein.


Wel is het zo dat werken met jongeren handiger, sneller en effectiever kan. Veel jongeren zijn nu afhankelijk van een wachtlijst en langdurige, inefficiënte praatsessies. Professionals worden afhankelijk protocollen, dossiervorming en administratieve taken waar eigenlijk geen tijd en puf voor is.

Een manier om effectievere hulp te bieden is door hulpvragers te helpen met hun zelfregie. We gunnen mensen, van jong tot oud, de eigen oplossing voor hun eigen hulpvraag.

wachtlijst jeugdzorg

Mentale problemen hebben altijd een onderliggende oorzaak die ontstaat en ontwikkelt in het brein. Dat kan bij emotionele klachten bijvoorbeeld een angst, trauma, seksueel misbruik een ander soort onverwerkte emotie zijn. 

Als iemand liever niet over die hulpvraag praat, blijft de onderliggende oorzaak van het probleem in het hoofd aanwezig. Door als professional meer te richten op oplossingsgerichte interventies waarbij de persoon centraal staat, kan er meer worden bereikt in minder tijd. En ook met minder dossier en tijdrovende gesprekken.

Faalt de begeleider, de jeugdzorg of het kind?

Het is te makkelijk om te zeggen dat jeugdzorg faalt, want dat is niet zo. Iedere professional probeert op zijn manier het beste voor de jongeren te bieden. Soms lukt dat, soms niet. Dus niemand faalt, maar wel gaan er dingen (al jaren) onhandig. Dat is te zien aan de hoge werkdruk, oplopende wachtlijsten en de bekende problematiek.


Niemand heeft dezelfde strategie om informatie te onthouden of emoties te verwerken. Iedereen is uniek. Labels, stempels en hokjes passen daarom niet bij unieke mensen.


Professionals zitten vaak vast aan (complexe) protocollen die gehanteerd moeten worden. Ook dossiervorming is iets dat vaak ontstaat. De procedure en richtlijnen moeten worden bijgehouden over wat iemand doet, heeft gedaan of heeft gezegd.

jeugdzorg problematiek

Ieder probleem en ieder mens is anders. Dat is iets waar jeugdzorg te weinig nadruk op legt. Er worden oplossingen bedacht die wellicht handig lijken, maar niet aansluiten bij de persoon zelf. Iedere jongere heeft een eigen en uniek hoofd. Daar vinden iedere (milli)seconden leer- en denkprocessen plaatst.


Niemand in de jeugdzorg faalt.  Wel gaan er dingen (al jaren) onhandig.


Vaak wordt vergeten dat iedere persoon een eigen, handige denkproces hanteert. Helaas krijgen jongeren al in een vroeg stadium een stempel zoals ADHD. Niemand heeft dezelfde strategie om informatie te onthouden of emoties te verwerken. Iedereen is uniek. Labels, stempels en hokjes passen daarom niet bij unieke mensen.

Uithuisplaatsing: een oplossing voor fouten en misstanden?

Wanneer het kind een lastige of onveilige thuissituatie ervaart, is het belangrijk om te kijken wat de onderliggende oorzaak is. Dus de oorzaak van dat gedrag dat door het hoofd wordt gestuurd. Een kind dat uit huis wordt geplaatst gebeurt niet zomaar. Zitten de ouders goed in hun vel of spelen korte lontjes door een onverwerkt trauma of seksueel misbruik een rol? Zijn de kinderen de dupe van onverwerkte emotionele gebeurtenissen die ouders hebben meegemaakt? Is hun gedrag daardoor niet handig?

Uithuisplaatsing door problemen van de ouders kan leiden tot een traumatische gebeurtenis voor het kind. En wat gebeurt er met de ouders? Blijven die doen wat ze altijd al deden? Krijgen zij hulp en vertellen ze het werkelijke probleem waar zij mee zitten? Of worden er sociaal-wenselijke antwoorden gegeven om er maar vanaf te zijn?


Wanneer het kind een lastige of onveilige thuissituatie ervaart, is het belangrijk om te kijken wat de onderliggende oorzaak is. Dus de oorzaak van dat gedrag dat door het hoofd wordt gestuurd. 


Hulp voor ouders zou uithuisplaatsing van jongeren kunnen voorkomen. Hulp die werkelijk werkt waardoor er rust in de hoofden van de ouders komt. Zo kunnen er andere keuzes gemaakt worden in het belang van het kind én de ouder of begeleider.

uithuisplaatsing jongeren jeugdzorg 

Ouders spelen vaak mooi weer naar buiten terwijl er binnen andere zaken gaande zijn. Niet alleen in huis, ook in het hoofd van mensen. Kinderen zijn het liefst thuis wanneer het veilig is en ze liefde ervaren. Er zijn ouders die dat zelf niet kennen uit hun eigen jeugd en opvoeding. Het wordt dan een vicieuze cirkel waarbij ze verwachten niet meer uit te komen.

Floortje Scheepers, psychiater, heeft een eigenzinnige kijk op alles wat te ingewikkeld is (in de GGZ). Ik kijk er in grote lijnen ook zo tegenaan: iedereen is uniek, terwijl hulp onnodig ingewikkeld  gemaakt wordt.

Kritiek op hulp en kosten

De inzet van jeugdhulpverlener is vanuit een goede intentie uitvoeren wat opgedragen wordt aan de hand van protocollen en richtlijnen. Er is kritiek op de huidige aanpak, maar is dat wel terecht? Met de eigen verworven kennis door opleidingen en trainingen wordt geprobeerd om anderen zo goed mogelijk te helpen. 

Vaak hebben jeugdzorgwerkers de taak om het gedrag van het kind te verbeteren met adviezen, oefeningen en regels die door anderen bedacht zijn. Dat kost veel tijd, geld en energie. Dat is te zien aan de problematiek in de jeugdzorg, die al jaren onderwerp van gesprek is.

Kinderen, jongeren en professionals die intrinsiek gemotiveerd zijn, is al jaren een wens. De jongere zelf én de hulpverlener willen plezier hebben in wat ze doen. Helaas lukt dat niet altijd. De meest voorkomende oorzaken zijn de voorgeschreven regels, dossiervorming en protocollen die moeten worden gebruikt en uitgevoerd. 

Het werk in de jeugdzorg zou makkelijker en leuker moeten zijn. Maar welke interventietechniek helpt? Wat kan er gedaan worden om de kosten te verminderen en de hulp effectiever te maken?

Ervaringen en traumatische gebeurtenissen

Met zijn petje op kwam de jongen binnen in de ruimte waar drie mensen klaar zaten om hem te spreken. Twee jeugdzorgwerkers en zijn ouders. Het jonge kind, hij was 15 jaar, had al dagen nauwelijks geslapen want hij zag enorm op tegen dit gesprek. 

Wat zouden ze nu weer van hem vinden? Wat had hij nu weer fout gedaan? Wat was er gebeurd waar hij ook nu weer op aangesproken kon worden? 

Hij zette zijn petje wat netter op zijn hoofd, trok zijn trui naar beneden en strikte zijn veters die hij het liefst altijd los liet. Zijn voeten hebben wat meer bewegingsruimte nodig, dat voelde hij. Net als hij in zijn hoofd vast zat met al zijn gedachtes die vastgeroest zaten. Dagelijks kwamen er weer zovele bij. Zijn hoofd knapt bijna uit elkaar, zo ervaarde hij het. Dat is wat niemand ziet, maar dat is wel waar hij in zijn hoofd denkbeeldig mee bezig is. Hij wordt er onzeker van. Rusteloos. En eigenlijk radeloos.

Nu waren het weer volwassen mensen die hem zouden gaan vertellen wat er nu weer niet goed ging de laatste tijd. Hij kon zich voorstellen dat die trap tegen de deur, waardoor er nu een gat in zit, niet handig was. Maar wanneer ze nu eens zouden vragen wat daaraan vooraf ging... Dat gebeurt meestal niet. 

De werkelijke reden was dat het groepje jongens hem dwong om iets te doen en hem toetakelden toen hij het weigerde. Maar dat gaat hij niemand vertellen, dat is geheim. En de reden voor die trap tegen de deur waarvoor hij straf kreeg en een geldboete. 

Het gesprek startte. Hij hield zijn mond nauwkeurig gesloten toen ze vroegen naar de reden van die trap. Toen ze hem vroegen over de karikaturen van zijn docenten glommen zijn ogen. Ze maakten hem complimenten en de woorden van zijn vader koestert hij voor altijd in zijn hart: "Ik houd van je, jongen. En zal dat altijd blijven doen. Jouw kwaliteiten en talenten zaten er al zo vroeg in. Ontwikkel je daarin en maak er je levenswerk van." 

De hulpverleners stonden versteld van deze mooie conversatie tussen de jongen en zijn vader. Toen brak de vader. 

"Ik kon niet voor je zorgen omdat ik in mijn hoofd zoveel traumatische ervaringen had onthouden van mijn eigen jeugd. Daardoor zaten mijn handen te los, richting je moeder en jou als zoon. Je moeder hield het ook niet meer vol en had ook hulp nodig. Je weet dat zij het ook lastig heeft gehad. Met mij en ook al met haar vader die haar altijd negeerde. Wij willen het echt anders gaan doen en hebben jouw hulp daarbij nodig. Wat zouden wij kunnen doen om jou handiger op te voeden dan we tot dusver gedaan hebben? Wat doen en deden je pleegouders anders dan dat wij ooit gedaan hebben?"

De hulpverleners keken elkaar aan. Waar gaat dit gesprek heen? Het kreeg een totaal andere wending als waar zij naar toe wilden. De jongen zette zijn petje af en zei met een zachte stem: "Gewoon jullie zelf zijn. En pa, ik wil mijn creatieve kwaliteiten verder ontwikkelen. Dat wil ik van jou leren." 

Ze omhelsden elkaar. In het dossier kwam te staan: het was een goed gesprek waarin ouders en de jongen elkaar weer vonden.

Hoe problematiek in de jeugdzorg doelgericht aan te pakken

Deze conversatie met de hulpverleners en de vader is een voorbeeld van hoe het normaal gesproken kan gaan. Toch kan het minder ingrijpend als huidige interventies die worden toegepast door jeugdzorgwerkers.


Een veilig toepasbare, doelgerichte methodiek waarbij de regie over het eigen hoofd leidend is.


Een interventiemethode die steeds vaker wordt ingezet is de MatriXmethode. Deze aanpak is kort gezegd een specifieke manier van de juiste vragen stellen. Het is een manier waarbij zowel de professionals als de cliënt volledig gefocust is, zonder afleiding of zweverige gesprekken en dure hulpmiddelen. 

Met deze interventie krijgt het kind of de jongere de regie over het eigen hoof. Daardoor zet de begeleider de persoon met de hulpvraag vooral aan het (denk)werk in plaats van andersom. De regie over het eigen hoofd is leidend.

Oplossingsgericht werken in de jeugdzorg en hulpverlening

Ieder kind wil veilig opgroeien. Een oplossingsgerichte aanpak in jeugdzorg en kinderbescherming is essentieel om jongeren goed te begeleiden. Een groot probleem is dat er veel tijd wordt besteed aan praten met kinderen en jongeren.


"Het unieke is dat de bureaucratie eruit gehaald wordt dat mensen weerhoudt om naar een psycholoog te gaan. Dit is iets dat gewoon helpt." - Mireille Molenaar, werkzaam in de jeugdzorg


Er is een groot verschil tussen praten over en praten met elkaar. Gesprekken gaan nu vooral over het gedrag en negatieve en positieve waarnemingen. Maar conversaties kunnen beter worden als juist wordt gepraat over wat diegene bezighoudt en wat iemand leuk vindt. Dan krijgen gesprekken een hele andere wending. Dat is mogelijk wanneer er vertrouwen en veiligheid is. 

Deze belangrijke basisvoorwaarden kent Mireille Molenaar ook. Ze werkt met jongeren en ziet dat er effectievere hulp geboden kan worden. De interventie die ze nu toepast is minder belastend voor haar als professional én voor de jongeren die ze helpt:

Resultaten

Er is een doelgerichte interventie die snel resultaat biedt bij mentale blokkades en belemmeringen. En waarbij (ineffectieve) gesprekken met bijvoorbeeld een psycholoog worden voorkomen.

Enkele voordelen van de tussenkomst zijn: 

  • De probleeminhoud blijft privé (veilig voor de cliënt en voor de professional)
  • De hulpvrager komt direct tot de kern van de klacht
  • Het probleem wordt beschouwd (er vindt geen herbeleving of afleiding plaats)
  • Vaak is de hulpvrager binnen één tot drie sessies van de specifieke hulpvraag af
  • De interventie werkt bij zowel cognitieve als emotionele klachten
  • Coachingsgesprekken worden leuker, sneller en effectiever
  • Je voorkomt vastlopende trajecten en gesprekken

Er zijn verschillende onderzoeken en onderzoeksresultaten gemeten die laten zien dat de interventie werkt. Wetenschappelijk onderzoek is in ontwikkeling en zal meer duidelijkheid bieden. Maar tot nu toe zijn de resultaten hoopgevend, gezien de effectiviteit van de interventie tijdens het groeitraject.

Onder andere deze resultaten zijn bekend: Klachten MatriXmethode

Ook is tijdens dit traject een vraag hoe lang iemand al last had. Want sommige cliënten wachten soms vele maanden tot jaren voordat ze professionele hulp zoeken. Een reden kan zijn dat iemand liever niet over het probleem praat, of niet erover mag, durft of kan praten.

Terwijl als iemand de regie krijgen over het eigen hoofd, kan het probleem direct aangepakt worden. Zonder dat over de probleeminhoud gepraat hoeft te worden. Dat is vaak wat bij veel andere interventietechnieken en methodieken wel gedaan wordt.

Effectiviteit MatriXmethodeOok is gemeten hoe zwaar het probleem is die iemand ervaart. Een trauma of seksueel misbruik kan bijvoorbeeld een hele grote impact hebben gehad op iemand leven:

Effectiviteit MatriXmethodeTot slot is gemeten hoe effectief de MatriXmethode is geweest tijdens en na de coaching. Want het doel is dat de persoon met de hulpvraag de baas wordt over zijn eigen hoofd. En dat deze interventie effectief is, wordt duidelijk met de laatste meting:

Onderzoek effectiviteit MatriXmethodeConclusie: Ervaringen met de methodiek bij misstanden en problematiek in de jeugdzorg

Helaas zijn er al jaren problemen in de jeugdzorg. In principe faalt niet de hulpverlener, de ouders of het kind. Wel mist er een oplossingsgerichte interventiemethode die jongeren weer in beweging laten komen.Er wordt nu vooral gestuurd op het gedrag. Dat komt in dossiers te staan. Iedereen die dat dossier leest, heeft daar een eigen interpretatie over. Kinderen willen soms niet over hun mentale problemen praten uit angst of schaamte.

Iedereen ziet, hoort, voelt en denkt op een eigen, unieke manier. Het gedrag is het gevolg van een onderliggend mentaal probleem waar soms liever niet over wordt gepraat. Door op een veilige en vertrouwelijke manier in gesprek te gaan met de jongeren over de specifieke kwaliteiten en talenten, groeien ze. Het geeft zelfvertrouwen en het vertrouwen te mogen zijn wie ze zijn.

------------
Stel je voor dat je een doelgerichte gesprekstechniek beheerst waarmee je wekelijks kostbare, ineffectieve praaturen bespaart. En je een unieke interventie hebt die direct resultaat oplevert, ook online of telefonisch. Zou dat jouw gesprekken leuker maken? Maak ook het verschil met de MatriXmethode als de meest breed toepasbare coachingstechniek bij mentale klachten.

Ook interessant:

Al sinds de ontwikkeling van mijn MatriXmethode vanaf in 1991 gun ik iedereen de regie over het eigen hoofd. Als bedenker, spreker, auteur en trainer heb ik een oplossingsgerichte coachingsinterventie ontwikkeld. Daarmee zie je binnen één tot drie sessies per hulpvraag een blije cliënt, zonder dat de onderliggende probleeminhoud besproken hoeft te worden. Met de duizenden professionals die mijn methodiek inzetten, maken zij nu het verschil in hun werk. Zie jij ook de meerwaarde? Ik train je graag.
Reactie plaatsen

MEER WETEN?

Wil je je gesprekken effectiever maken?

Ontvang kosteloos één van de digitale boeken of publicaties in je mailbox. Voorkom moeilijke, tijdrovende trajecten en protocollen die het gesprek complex maken.

Krijg meetbaar effectievere resultaten met deze unieke en veilige methode, zonder te worden belast met de probleeminhoud.

Downloads MatriXmethode